به نام خداوند بخشنده مهربان

 

در روايات معصومين و دستورات بزرگان، همواره توصيه به دعا كردن شده كه دعا در هر شرايط زماني و مكاني و روحي افراد امكان پذير و مؤثر است، امّا برخي از زمانها و مكانها با توجه به اهميت آنها، جهت استجابت دعا تأثير خاصي دارند و خداوند برخي از زمانها و مكانها را نسبت به ديگر مكانها و زمانها فضيلت و برتري داده است؛ مانند برتري شهر مكّه نسبت به ديگر سرزمينها و فضيلت شب قدر نسبت به هزار ماه. خداوند اين فضيلتها را براي آن قرار داده تا انسان بتواند با استفاده از آنها هرچه بهتر و بيشتر به خداوند تقرّب جويد.

 مسجد: درباره فضيلت مسجد نسبت به ساير مكانها، امام صادق (ع) مي‌فرمايند: "رسول خدا (ص) از جبرئيل پرسيد : چه مكاني نزد خدا محبوب‌تر است ؟" جبرئيل فرمود :"مساجد، و محبوبترين مردمِ اهل مسجد كسي است كه اول از همه داخل مسجد شود و آخر از همه خارج شود."

دعا ؛ در مكان محبوب خدا به اجابت نزديكتر است، چنانكه امام باقر (ع) وقتي حاجتي داشت به مسجد مي‌رفت و دعا مي‌كرد.

 مسجد كوفه: اين مسجد مكاني است كه سالكان و عارفانِ بسياري با عبادت در آنجا، خود را به درجات بلند عرفاني رساندند. مسجدي است كه به فرموده امام صادق (ع) هزار نبي و هزار وصي در آن نماز گزارده‌اند و علماي بزرگ شيعه عملاً فضيلت اين مسجد و تأثير دعا و مناجات در آن را ثابت كرده‌اند.

 مكّه: مكّه از ابتداي خلقت ، سرزمين برگزيده خداوند بوده است. براي همين خانه خدا در آن مكان مقدّس بنا شده است و خداوند به درخواست حضرت ابراهيم (ع) ، مكّه را شهري امن براي ساكنان آن قرار داده است(سوره مباركه بقره ، آيه 126) و به خاطر فضيلتي كه دارد ، داراي احكام ويژه‌اي است و اين فضيلت باعث استجابت دعا مي‌شود ؛ چنانكه امام رضا (ع) در حاليكه اشاره به مكّه و كوههاي اطراف مي‌كرد، فرمود: "كسي در آن كوهها توقف نمي‌كند مگر اينكه دعايش مستجاب مي‌شود لاكن دعاي مؤمن در آخرتش اجابت مي‌شود و دعاي كافر در دنيايش."

 مسجد النبي: همانگونه كه مساجد نسبت به ساير اماكن برتري دارند، در ميان مساجد نيز برخي از آنها نسبت به برخي ديگر برترند. از امام صادق (ع) روايت است كه :

"رسول اكرم (ص) فرمود :نماز در مسجد من برابر است با هزار نماز در مساجد ديگر غير از مسجد الحرام."

 حرم امام حسين (ع): امام صادق (ع) مي‌فرمايند:

"خداوند در روي زمين مكانهايي دارد كه دعا در آنها مستجاب مي‌شود و حرم امام حسين (ع) يكي از اين اماكن است".

سرزمين عرفات: امير مؤمنان حضرت علي (ع) مي‌فرمايند:

"رسول خدا (ص) در حجة الوداع فرمود : روز عرفه هنگام عصر، خداوند به سبب اهل موقف عرفات، مباهات مي‌كند و به ملائكه مي‌فرمايد: به بندگانم نگاه كنيد كه از اطراف عالم با تحمّل سختي به اينجا آمده‌اند. آيا مي‌دانيد از من چه مي‌خواهند؟ ملائكه گويند :درخواست بخشش و مغفرت مي‌كنند .خداوند مي‌فرمايد:گواه باشيد كه آنها را بخشيدم".

 

                                                                                                مرجع : سایت اندیشه قم

 

به نام خداوند بخشنده مهربان

زمانهاي دعا به دو نوع تقسيم مي‌شوند:

الف - زمانهاي نامتعين و نسبي كه در هر ساعت از شبانه‌ روز مي تواند پيش بيايد و بستگي به اعمال خود شخص يا حوادث پيرامون دارد.

ب -  زمانهاي متعين و خاص كه از طرف شارع معين شده است.

 زمانهاي نامتعين

 بعد از نماز : بهترين وسيله تقرّب به خدا، نماز است كه پيامبر آن را "محراج مؤمن" ناميده است و اين از بهترين اوقات دعاست. امام باقر (ع) مي‌فرمايند : دعا بعد از نماز ، از نماز مستحبي بهتر است.

پيامبر اسلام (ص) مي‌فرمايند:

هنگام ظهر همه چيز پروردگار را تسبيح مي‌كنند، پس خداوند در آن ساعت امر به نماز كرد و آن ساعتي است كه درهاي آسمان گشوده است و بسته نخواهد شد تا بعداز نمازظهر و در آن ساعت دعا مستجاب مي‌شود.

و از امام صادق (ع) روايت است كه:

وقتي پدرم مي‌خواست حاجتي طلب كند هنگام ظهر آن را طلب مي‌كرد.

 هنگام قرائت قرآن: تلاوت قرآن، گوش دادن به سخنان خداوند متعال است و خداوند كريم‌ تر از آن است كه در مقابل به سخن بنده خود توجه نكند. اميرمؤمنان (ع) توصيه به دعا در چهار وقت مي‌فرمايند كه يكي از آنها هنگام تلاوت قرآن است.

 دعا قبل از بلا: انسان بايد هميشه پروردگار خود را به ياد داشته باشد و با توكل بر او همه كارهاي خود را انجام دهد. اما معمولاً انسان در وقت راحتي خدا را فراموش مي‌كند و در حال سختي و ناچاري به ياد او مي‌افتد مثل اينكه خدا فقط خداي سختي‌ها و مشكلات است در حاليكه در راحتي‌ها به ياد خدا بودن، باعث جلب توجه خداوند در سختي‌ها مي‌شود.

امام صادق (ع) مي‌فرمايند :

كسي كه قبل از نزول بلا دعا كند، هنگام بلا دعايش مستجاب مي‌شود و به آسمان مي‌رود و ملائكه گويند اين صدا آشناست و كسي كه قبل از گرفتاري و بلا دعا نكند، دعايش هنگام بلا مستجاب نمي‌شود و ملائكه گويند اين صدا را نمي شناسيم.

زمانهاي متعين

 چهار وقت روز : امام صادق (ع) مي‌فرمايند:

دعا در چهار وقت به اجابت مي‌رسد : قبل از اذان صبح، بعد از طلوع فجر، بعدازظهر و بعد از مغرب. دعا در هر يك از اين چهار وقت در امر خاصي تأثير بيشتري دارد.

چنانكه امام صادق (ع) مي‌فرمايند:

بعد از طلوع فجر تا طلوع خورشيد مخصوص تقسيم رزق و روزي است.

روز جمعه: حضرت علي (ع) مي‌فرمايند:

روز جمعه بر درگاه خدا تضرّع و بسيار دعا كنيد و از خداوند طلب بخشش و رحمت كنيد.خداوند در اين روز دعاي هر مؤمني را اجابت مي‌كند.

و امام صادق و يا امام باقر (ع) مي‌فرمايند:

گاهي بنده مؤمن از خداوند حاجتي طلب مي‌كند و خداوند برآوردن حاجت او را تا روز جمعه به تأخيري مي‌اندازد.

شب عيد قربان و اول ماه رجب: امير مؤمنان حضرت علي (ع) مي‌فرمايند:

من تعجّب مي‌كنم از كسي كه در چهار شب از سال، فارغ از عبادت باشد: شب عيد فطر، شب عيد قربان، شب نيمه شعبان و شب اول ماه رجب.

روز عرفه: امام سجّاد (ع) مي‌فرمايند: 

عصر روز عرفه خداوند ملائك را به آسمان دنيا نازل مي‌كند و به آنان مي‌فرمايد : به بندگانم نگاه كنيد كه با سختي و زحمت به سوي من آمده اند و به آنان پيام فرستاده ام كه مرا بخوانيد و از من درخواست كنيد من شما ملائك را شاهد مي‌گيرم كه همين امروز دعاي آنان را اجابت كنم.

نيمه شعبان: شب نيمه شعبان از شبهاي بافضيلت سال است كه با ولادت امام زمان(عج) بر فضل و بركت آن افزوده شد. امام صادق (ع) مي‌فرمايد: 

پدرم فرمود:اين شب، بعد از شب قدر برترين شب سال است. در اين شب خداوند از روي فضل و كرم به مردم نظر مي‌كند و بندگان خود را مي‌بخشد . پس در اين شب براي رسيدن به خدا بسيار تلاش كنيد و اين شبي است كه خداوند بر خود فرض كرده كه دعا كننده‌اي را نا اميد برنگرداند مادامي كه معصيت و گناه طلب نكند .

امام رضا (ع) در فضيلت اين شب فرمودند:

شبي است كه خداوند بندگان خود را از آتش مي‌رهاند و گناهان بزرگ را مي‌بخشد. پدرم مي‌فرمود : دعا در اين شب مستجاب است و سيره معصومين (ع) شب زنده‌داري و مناجات در اين شب بوده است.

چنانكه امام سجاد (ع) اين شب را سه قسم مي‌كرد:

قسمتي را نماز مي‌خواند، قسمتي را دعا مي‌كرد و اهل خانه ‌آمين مي‌گفتند سپس استغفار مي‌كرد و از خدا بهشت طلب مي‌كرد و اين كار تا طلوع فجر ادامه داشت.

شب عيد فطر: يك ماه مهماني خدا و دوري انسان از بسياري از گناهان و تابيدن نور الهي بر دل بندگان در شبهاي قدر انسان را به خالق خود نزديك مي‌كند و اين از بهترين اوقات دعاست.

در اين شب پاداش عمل يك ماه بندگان داده ميشود. پيامبراسلام (ص) مي‌فرمايند:

وقتي شب‌ عيدفطر فرا مي‌رسد- كه به آن شب پاداش گويند - خداوند اجر عاملين را مي‌دهد ولي بدون حساب.در اين حال دعا مي‌تواند باعث جلب رضايت الهي و دريافت پاداش بيشتر شود.

از امام رضا (ع) روايت است :

در سه شب روزيها و مرگها و مقدّرات يك سال تقسيم مي‌شود. شب بيست و سوم ماه مبارك رمضان، نيمه شعبان و شب عيد فطر.

ماه مبارك رمضان: ماه مبارك رمضان، ماه رحمت خداست كه درهاي بهشت باز و درهاي جهنم بسته است. ماهي است كه خداوند بركات خود را بر بندگان نازل مي‌كند و همه آنان را مهمان سفره فضل و كرم خويش مي‌نمايد و ميزبان هر چه در توان دارد مهمان خود را شاد و راضي نگه مي‌دارد و برآوردن تقاضاي مهمان را بر خود وظيفه مي‌داند.

بنابراين ماه مبارك رمضان از بهترين فرصتهاي طلب حاجت از خداوند متعال است.

امير مؤمنان حضرت علي (ع) مي‌فرمايند: در ماه مبارك رمضان بسيار دعا كنيد.

و رسول خدا (ص) مي‌فرمايند: دعا در ماه رمضان مقبول است.

شب قدر: امام صادق (ع) مي‌فرمايند: شب قدر، قلب ماه رمضان است.شبي است كه از هزار ماه بهتر است و به بيان امام صادق (ع) :شبي كه عمل در آن بهتر است از عمل در هزار ماهي كه شب قدر در آن نباشد.

دعا در اين شب به سبب فضيلتي كه دارد هم به اجابت نزديكتر است و هم مي‌تواند سرنوشت يك سال انسان را با خير و عافيت رقم زند ؛ چنانكه امام باقر (ع) مي‌فرمايند:

در شب قدر همه مسائل مربوط به يكسال تا شب قدر ديگر مقدّر مي‌شود. مسائلي همچون خير و شر، طاعت و معصيت، ولادت و مرگ يا رزق و روزي. پس هرچه درآن سال مقدر شود حتمي است و قطعاً محقق خواهد شد.

مرجع : سايت انديشه قم

 

بِسْمِ اللّهِ الرًّحْمَن ِالرَّحيِمْ

 

 اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى جَعَلَ اللَّيْلَ لِباساً وَ النَّوْمَ سُباتاً وجَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً لَكَ الْحَمْدُ اَنْ بَعَثْتَنى مِنْ مَرْقَدى وَ لَوْ شِئْتَ جَعَلْتَهُ سَرْمَداً حَمْداً دائِماً لا يَنْقَطِعُ اَبَداً وَ لا يُحْصَى لَهُ الْخَلاَئِقُ عَدَداً.

ستايش خدايى را كه شب را پوشش (خلق) قرار داد و خواب را مايه آسايش و روز را (وسيله) تكاپو و جنبش ستايش خاصّ تو است كه مرا از خوابگاهم برانگيختى و اگر اراده مى كردى خوابم را هميشگى مى كردى آن ستايشى كه دائمى است و قطع نگردد و خلائق شماره اش نتوانند .

 

 اَللّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ اَنْ خَلَقْتَ فَسَوَّيْتَ وَقَدَّرْتَ وَ قَضَيْتَ وَ اَمَتَّ وَ اَحْيَيْتَ وَ اَمْرَضْتَ وَ شَفَيْتَ وَ عافَيْتَ وَ اَبْلَيْتَ وَعَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَيْتَ وَ عَلَى الْمُلْكِ احْتَوَيْتَ اَدْعُوكَ دُعاءَ مَنْ ضَعُفَتْ وَسيلَتُهُ وَ انْقَطَعَتْ حيلَتُهُ وَ اقْتَرَبَ اَجَلُهُ وَ تَدانى فِى الدُّنْيا اَمَلُهُ وَ اشْتَدَّتْ اِلى رَحْمَتِكَ فاقَتُهُ وَ عَظُمَتْ لِتَفْريطِهِ حَسْرَتُهُ وَ كَثُرَتْ زَلَّتُهُ وَ عَثْرَتُهُ وَخَلُصَتْ لِوَجْهِكَ تَوْبَتُهُ فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ خاتَمِ النَّبِيّينَ وَ عَلىَ اَهْلِ بَيْتِهِ الطَّيِّبينَ الطّاهِرينَ وَ ارْزُقْنى شَفاعَةَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِه وَ لا تَحْرِمْنى صُحْبَتَهُ اِنَّكَ اَنْتَ اَرْحَمُ الرّاحِمينَ.

خدايا ستايش خاصّ تو است كه آفريدى و پرداختى و اندازه كردى و گذراندى و ميراندى و زنده كردى ، بيمار كردى و شفا دادى ، تندرست كردى و گرفتار ساختى و بر عرش استيلا يافتى و بر ملك وجود احاطه دارى مى خوانمت خواندن آنكس كه وسيله اش ضعيف و راه چاره اش قطع شده مرگش نزديك گشته و آرزويش در دنيا اندك شده و سخت نيازمند رحمتت گرديده و افسوسش در كوتاهى و تقصير خود بزرگ گشته و لغزش و خطايش بسيار شده و توبه اش بدرگاه تو خالص گرديده پس درود فرست بر محمّد (ص) خاتم پيامبران و بر خاندان پاك پاكيزه اش و شفاعت محمّد صلّى الله عليه و آله و سلّم را را روزى من گردان و از همنشينى او محرومم مكن كه تو ارحم الرّاحمين هستى .

 

 اَللّهُمَّ اقْضِ لى فِى الْأْرْبَعاَّءِ اَرْبَعاً :

اِجْعَلْ قُوَّتى فى طاعَتِكَ وَ نَشاطى فى عِبادَتِكَ وَ رَغْبَتى فى ثَوابِكَ وَزُهْدى فيما يُوجِبُ لى اَليمَ عِقابِكَ اِنَّكَ لَطيفٌ لِما تَشاَّءُ .

خدايا در روز چهارشنبه چهار حاجت مرا برآور :

نيرويم را در طاعت خويش قرار ده و نشاط و شادمانيم را در عبادتت و رغبت و ميلم را در پاداش نيكت و پارساييم را در آنچه موجب عذاب دردناك براى من گردد كه همانا تو نسبت به هرچه بخواهى مدارا كنى .

 

 

برگرفته از : كتاب مفاتيح الجنان

مرجع : سايت انديشه قم

 

به نام خداوند بخشنده مهربان